คำถามที่พบบ่อยเรื่องการคัดกรองการได้ยิน

ทำได้ตั้งแต่เด็กอายุประมาณ 2 วันขึ้นไป และทำขณะเด็กหลับนิ่งได้ ระบบบริการในไทยให้ความสำคัญกับช่วง 0-6 เดือน โดยสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติประกาศเชิญชวนให้ทารกแรกเกิดคนไทยเข้ารับบริการคัดกรองการได้ยินฟรีในระบบหน่วยบริการภายใต้กองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

ถ้าคลอดในสถานพยาบาลที่มีบริการนี้ จะเริ่มวัดได้ระหว่างที่ยังอยู่ในการดูแลหลังคลอด ถ้าคลอดที่บ้านหรือยังไม่ได้ทำ ควรสอบถามหน่วยบริการใกล้บ้านว่ามีคิวให้เข้ารับการคัดกรองเมื่อไร

วิธีที่ใช้กันในทารกแรกเกิดอย่าง OAE ทำขณะเด็กอยู่นิ่งหรือหลับ และไม่ทำให้เจ็บ ตัวเครื่องส่งเสียงกระตุ้นเข้าไปในช่องหูแล้วรับเสียงสะท้อนกลับมา ใช้เวลาไม่นานและทราบผลได้หลังการวัดจบ

สิ่งที่ต้องอาศัยมากกว่าคือสภาพแวดล้อมที่เงียบพอ เพราะเสียงรบกวนมีผลต่อความน่าเชื่อถือของผล ถ้าห้องมีเสียงพัดลมหรือเสียงคุยต่อเนื่อง อาจต้องวัดซ้ำในวันที่เงียบกว่า ซึ่งไม่ใช่เพราะเด็กมีปัญหา

หมายความว่าการวัดครั้งนั้นยังไม่ได้ผลตามที่คาด จึงต้องตรวจซ้ำ ยังไม่ใช่ข้อสรุปเรื่องการได้ยิน เพราะปัจจัยระหว่างวัด เช่น เด็กดิ้น มีเสียงรบกวน หรือมีน้ำในช่องหู มีผลได้

แนวทางที่โรงพยาบาลราชวิถีสื่อสารคือนัดตรวจซ้ำภายใน 1 เดือน และหากยังไม่ผ่านจึงส่งต่อเพื่อประเมินยืนยันด้วย ABR หรือ ASSR สิ่งที่ช่วยได้มากที่สุดคือไปตามนัดและถามให้ชัดว่าวันนัดถัดไปทำอะไร

OAE วัดเสียงสะท้อนจากหูชั้นใน ส่วน AABR ตรวจเส้นทางสัญญาณเสียงไปยังก้านสมอง บางกรณีจึงต้องใช้ทั้งสองวิธีร่วมกัน โดยเฉพาะเมื่อมีข้อสงสัยเรื่องภาวะที่ OAE อย่างเดียวอาจไม่พบ

ThaiPBS อธิบายประเด็นนี้ผ่านกรณี auditory neuropathy ซึ่งเป็นเหตุผลที่บางแห่งเลือกใช้ AABR ร่วมกับ OAE ถ้าอยากรู้ว่าหน่วยบริการของคุณใช้วิธีใด ควรถามตรง ๆ ก่อนถึงวันนัด เพราะแต่ละแห่งจัดลำดับขั้นตอนต่างกัน

กรอบเวลา 3 เดือนที่หลายแหล่งอ้างถึงคือเป้าหมายให้ได้การยืนยันภายในอายุ 3 เดือน และมักถูกนำเสนอควบคู่กับการตรวจซ้ำในเดือนแรก กรอบนี้ไม่ได้แปลว่าต้องรอ แต่เป็นการบอกว่ากระบวนการทั้งหมดควรเดินไปจนได้ข้อสรุปภายในช่วงเวลาดังกล่าว

หากเลยกำหนดนัดแล้วยังไม่ได้รับการติดต่อ ควรสอบถามหน่วยบริการที่ทำการคัดกรองโดยตรง การโทรถามไม่ได้ทำให้เสียคิว และช่วยให้เห็นว่าขั้นตอนค้างอยู่ตรงไหน

เด็กบางกลุ่มควรได้รับการติดตามใกล้ชิดเป็นพิเศษ เช่น มีประวัติคนในครอบครัวหูตึงตั้งแต่ยังเล็ก ตัวอย่างนี้ยกไว้ในสื่อความรู้ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ศรีพัฒน์

การมีประวัติไม่ได้ทำนายผลลัพธ์ แต่เป็นข้อมูลที่ช่วยให้ทีมดูแลวางแผนการนัดได้เหมาะสมขึ้น ควรแจ้งข้อมูลนี้ตั้งแต่การคัดกรองครั้งแรก เพราะมีผลกับความถี่ในการติดตาม ไม่ใช่กับผลของการวัดครั้งแรก

การประเมินยืนยันให้ข้อมูลละเอียดกว่าการคัดกรอง และต้องอาศัยการนอนนิ่งของเด็ก จึงมักใช้เวลามากกว่า โรงพยาบาลพญาไทระบุว่า ABR เป็นการตรวจที่ใช้ในเด็กเล็กและต้องอาศัยการนอนนิ่ง ส่วน ASSR ถูกกล่าวถึงคู่กันในเอกสารของหน่วยบริการไทย

ควรถามล่วงหน้าว่าวันนัดจะใช้วิธีใดและใช้เวลาประมาณเท่าไร เพื่อวางแผนเรื่องการนอนของเด็กและเวลาที่ต้องใช้ในห้องตรวจ